حافظ شناسی!

از irPress.org
پرش به ناوبری پرش به جستجو
کتاب جمعه سال اول شماره اول صفحه ۱۵۵
کتاب جمعه سال اول شماره اول صفحه ۱۵۵


تفسیر بیت هفتم

تفسیر یک بیت حافظ به قلم پژوهنده
رکن الدین همایونفرخ
از کتاب حافظ خراباتی


[سلام کردم و با من به‌روی خندان گفت – که ای خمارکش مفلس شراب زده] بیت ٧: [در حالی که در آن سرای یک چنین وضعیت محسورکننده وجود داشت و سراسر آن سرای را عطر زیبائی و معنویت فرا گرفته و حاضران در آن محفل را سرمست و به‌هیجان آورده و از خود بیخود کرده بود] من به آنجا قدم گذاشتم و به پیر مغان سلام کردم و تهنیت گفتم.

پیر مغان سلامم را گرفت و با چهره‌ئی بشاش و روئی پر خنده به من گفت: ای کسی که خماری بسیار تحمل کرده ای [محرومیت زیاد کشیده و از وصل دور و به هجر گرفتار بوده‌ای] و در اثر ننوشیدن شراب بتو عذاب خماری دست داده «خمارکش» و مدتها در خماری بسر برده‌ای «خمارکش» و از روی افلاس و نداشتن پول و سرمایه «مفلس» شراب ننوشیده و رغبت به شراب پیدا نکرده ای «شراب‌زده» [شراب زده یعنی کسی که از شراب سیراب شده و دیگر رغبتی به نوشیدن آن نداشته باشد، و در اینجا منظور عدم میل و رغبت است، واعظ قزوینی می گوید: گو تشنه‌ام ای محتسب شراب زده – بیا و شیشه می را ز پیش من بردار] (منظور اینست که: من به حضور پیر و مراد رندان و عاشقان رسیدم و مراسم ادب بجای آوردم و او با خنده‌روئی مرا مخاطب ساخت و گفت ای کسی که به علت فقر مادی و معنوی مدت‌ها است که دچار محرومیت هستی و از درک دریافت لذائذ معنوی محروم مانده‌ای و هم چنین در اثر افلاس نمی‌توانستی از عیش زندگی بهره‌مند شوی!! این نحوه بیان دوپهلوست بخاطر حسن‌طلبی است که بعداً ادا خواهد کرد و آن مدح و ستایش از شاه یحیی است که در اثر این مقدمه به شاه و ممدوح القاء و تفهیم می کند که مفلس است و مدت‌هاست که خماری کشیده و برای فراهم آوردن بساط عیش نیاز به پول و کمک دارد (ص ۳۶۵۱ حافظ خراباتی)