در برابر چند پرسش... - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Robofa: ربات: افزودن رده:کتاب جمعه

2011-08-03T15:13:50Z

ربات: افزودن رده:کتاب جمعه

Babak در ‏۲۶ مهٔ ۲۰۱۱، ساعت ۱۱:۴۹

2011-05-26T11:49:30Z

Parastoo در ‏۱۸ مهٔ ۲۰۱۱، ساعت ۱۶:۳۲

2011-05-18T16:32:13Z

Parastoo: «در برابر چند پرسش...» را محافظت کرد: بازنگری شده و مطابق با متنِ اصلی است. ([edit=sysop] (بی‌پایان) [move=sysop] (بی‌پایان))

2011-05-07T07:48:47Z

«در برابر چند پرسش...» را محافظت کرد: بازنگری شده و مطابق با متنِ اصلی است. ([edit=sysop] (بی‌پایان) [move=sysop] (بی‌پایان))

Parastoo: بازنگری شد.

2011-05-07T07:46:58Z

بازنگری شد.

Robofa: ربات: تغییر خودکار متن (- به + به‌‌)

2011-05-06T16:20:04Z

ربات: تغییر خودکار متن (- به + به‌‌)

Parastoo در ‏۲۵ آوریل ۲۰۱۱، ساعت ۱۵:۰۵

2011-04-25T15:05:12Z

Parastoo: تایپ شد.

2011-04-12T09:27:03Z

تایپ شد.

نمایش تغییرات

Parastoo: تایپ صفحهٔ ۲۰.

2011-04-12T06:03:20Z

تایپ صفحهٔ ۲۰.

Parastoo: تایپ صفحه‌های ۱۸ و ۱۹.

2011-04-11T06:07:56Z

تایپ صفحه‌های ۱۸ و ۱۹.

@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 [[Image:31-021.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳۱ صفحه ۲۱|کتاب جمعه سال اول شماره ۳۱ صفحه ۲۱]]
 [[Image:31-022.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳۱ صفحه ۲۲|کتاب جمعه سال اول شماره ۳۱ صفحه ۲۲]]
 این متن گفت‌وگوئی است که در نیمهٔ دوم آذرماه میان گروهی از دانشجویان دانشکدهٔ علوم ارتباطات (به عنوان سؤال کننده) و سردبیر این مجله (به عنوان پاسخگو) صورت گرفته است دانشجویانی که در این جلسه حضور یافتند مسؤولان نشریهٔ داخلی دانشکدهٔ خود بودند و گفت و گو را برای درج در نشریهٔ خود (شمارهٔ اسفندماه ۵۸) ترتیب دادند.
@@ سطر ۱۴۳: / سطر ۱۳۸: @@
 {{الگو:لایک}}

@@ سطر ۵۲: / سطر ۵۲: @@
 * بعد از انقلاب که سانسور از بین رفته انتظار می‌رفت در ادبیات و بخصوص در شعر، آثار خوبی عرضه شود ولی این انتظار برآورده نشد. شما نظرتان در این باره چیست؟
-به‌این سؤال هم قبلاً جائی جواب داده‌ام. در شعر، مسأله فرق می‌کند. همچنان که زبانِ شعر سال‌های اختناق و سانسور، با وجود اینکه نیمای بزرگ الگوهای درخشان فراوانی ارائه کرده بود، باز سال‌ها طول کشید تا جا بیفتند؛ و به‌آنجا رسید که هر چه سانسور و اختناق شدیدتر می‌شد شاعران نیز راه‌های تازه‌تری برای فرار از چنگال سانسورچیان ابداع می‌کردند و پخته‌تر و جاافتاده‌تر می‌شدند؛ حالا نیز که سانسور در میان نیست سال‌ها طول خواهد کشید تا شعر زبانی متناسب با اوضاع و احوال زمان پیدا کند. روزنامه‌های دورهٔ انقلاب شاهد خوبی هستند: با این که ناگهان همهٔ فشار رژیم رستاخیزی برداشته شد، حتی شاعرانی که کم و بیش «صاحب سبک» شناخته شده بودند نیز زبانِ شعری‌شان را از دست دادند و چون به‌خیال خودشان می‌خواستند «شعر انقلابی» ارائه کنند جفنگیاتی نوشتند که حتی ارزش یک بار خواندن را هم نداشت. عوض کردن سبک یا زبان (برحسب وظیفهٔ اجتماعی و کاربدرِ انقلابیِ اثر هنری) زمان و تجربه می‌خواهد و امری نیست که یکشبه صورت بگیرد. اگر به‌قول شما انتظارِ عرضه شدنِ شعرهای خوب برآورده نشد علتش این است که این، انتظاری «ناآگاهانه» و «نابجا» بوده است.
+به‌این سؤال هم قبلاً جائی جواب داده‌ام. در شعر، مسأله فرق می‌کند. همچنان که زبانِ شعر سال‌های اختناق و سانسور، با وجود اینکه نیمای بزرگ الگوهای درخشان فراوانی ارائه کرده بود، باز سال‌ها طول کشید تا جا بیفتند؛ و به‌آنجا رسید که هر چه سانسور و اختناق شدیدتر می‌شد شاعران نیز راه‌های تازه‌تری برای فرار از چنگال سانسورچیان ابداع می‌کردند و پخته‌تر و جاافتاده‌تر می‌شدند؛ حالا نیز که سانسور در میان نیست سال‌ها طول خواهد کشید تا شعر زبانی متناسب با اوضاع و احوال زمان پیدا کند. روزنامه‌های دورهٔ انقلاب شاهد خوبی هستند: با این که ناگهان همهٔ فشار رژیم رستاخیزی برداشته شد، حتی شاعرانی که کم و بیش «صاحب سبک» شناخته شده بودند نیز زبانِ شعری‌شان را از دست دادند و چون به‌خیال خودشان می‌خواستند «شعر انقلابی» ارائه کنند جفنگیاتی نوشتند که حتی ارزش یک بار خواندن را هم نداشت. عوض کردن سبک یا زبان (برحسب وظیفهٔ اجتماعی و کاربردِ انقلابیِ اثر هنری) زمان و تجربه می‌خواهد و امری نیست که یکشبه صورت بگیرد. اگر به‌قول شما انتظارِ عرضه شدنِ شعرهای خوب برآورده نشد علتش این است که این، انتظاری «ناآگاهانه» و «نابجا» بوده است.
 اما تصور می‌کنم در زمینهٔ قصه‌نویسی این انتظار می‌بایست در این ده ماهه، دست کم تا حدودی، برآورده می‌شد. زبان قصه نه فقط به«حوادث» نزدیک‌تر است، بلکه نیز مستقیماً از «حادثه» تغذیه می‌شود. و انقلاب، بزرگ‌ترین حادثه است. - لابد آثاری به‌وجود آمده اما هنوز ارائه نشده است و این هم علتش کاملاً روشن است: ناشران، دست و بال‌شان می‌لرزد و کتاب چاپ نمی‌کنند، زیرا تبِ تندِ کتاب‌های جلد سفید که گاه در تیراژهای چند میلیونی چاپ می‌شد ناگهان به‌عرق نشست و بازار کتاب را به‌رکودِ نسبتاً کامل کشید. کتابفروش‌ها در حالِ حاضر مگس می‌پرانند و به‌انتظارِ خریدار کتاب ساعت‌ها چشم به‌در می‌دوزند.
@@ سطر ۱۳۳: / سطر ۱۳۳: @@
 * نظرتان راجع به‌‌حزب توده چیست؟
-این یوزپلنگی است که با تظاهر به‌‌تائید رهبری انقلاب (آن هم از طریق پرونده سازی برای منفردین و گروه‌های دیگر، و لطمه زدن به‌‌کانون‌ها و مجامع آزادیخواهی که زیر بار وابستگی نمی‌روند، و ضد اسلامی و ضد انقلابی و صهیونیستی و مائوئیستی و تروتسکیستی و امپریالیستی خواندن آن‌ها و ایجاد انواع و اقسام توطئه‌ها برای سرکوب کردن و از میان برداشتن همه آن‌ها در خفا مشغول تیز کردن چنگال‌های خویش است تا در نخستین فرصت ضربه را فرود آورد. موضوع افغانستات یک هشدار است، و هشدار دیگر میلیون‌ها، و میلیون‌ها تومان پولی است که به‌نام «خرید خانه حزب» صرف تجهیز افراد می‌کند.
+این یوزپلنگی است که با تظاهر به‌‌تائید رهبری انقلاب (آن هم از طریق پرونده سازی برای منفردین و گروه‌های دیگر، و لطمه زدن به‌‌کانون‌ها و مجامع آزادیخواهی که زیر بار وابستگی نمی‌روند، و ضد اسلامی و ضد انقلابی و صهیونیستی و مائوئیستی و تروتسکیستی و امپریالیستی خواندن آن‌ها و ایجاد انواع و اقسام توطئه‌ها برای سرکوب کردن و از میان برداشتن همه آن‌ها در خفا مشغول تیز کردن چنگال‌های خویش است تا در نخستین فرصت ضربه را فرود آورد. موضوع افغانستان یک هشدار است، و هشدار دیگر میلیون‌ها، و میلیون‌ها تومان پولی است که به‌نام «خرید خانه حزب» صرف تجهیز افراد می‌کند.
 این ماهیت حقیقی آن آقایان اخلاقی و شریفی است که برای درهم شکستن کانون نویسندگان مدام «خط امام خط امام» می‌کردند. در حالی که رهبری و نظام حاکم شدیداً گرفتار مسائل و مشکلاتی است که حتی در غالب آن‌ها هم به‌راحتی انگشت کمیته مرکزی حزب توده قابل تشخیص است، و زیر پوشش اظهار بندگی به‌‌رژیم، شتابان مشغول سربازگیری است و توده‌های مردم را به‌‌هیجانات سطحی فرساینده‌ئی می‌کشاند که معمولاً مضامین دست دوم و سومی دارد و بیشتر نمایشی است.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ مهٔ ۲۰۱۱، ساعت ۱۶:۳۲
سطر ۱۴۰:		سطر ۱۴۰:

	به او گفتم «نگو حزب ما، بگو اژدهای بزرگی با کلاه خزی بر سرش و ستاره سرخی بر کلاهش!»		به او گفتم «نگو حزب ما، بگو اژدهای بزرگی با کلاه خزی بر سرش و ستاره سرخی بر کلاهش!»
		+
		+
		+	{{الگو:لایک}}

@@ سطر ۱۰: / سطر ۱۰: @@
 [[Image:31-022.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره ۳۱ صفحه ۲۲|کتاب جمعه سال اول شماره ۳۱ صفحه ۲۲]]
-{{بازنگری}}
+[[رده:مقالات نهایی‌شده]]
 [[رده:کتاب جمعه ۳۱]]
 [[رده:احمد شاملو]]

@@ سطر ۱۷: / سطر ۱۷: @@
 این متن گفت‌وگوئی است که در نیمهٔ دوم آذرماه میان گروهی از دانشجویان دانشکدهٔ علوم ارتباطات (به عنوان سؤال کننده) و سردبیر این مجله (به عنوان پاسخگو) صورت گرفته است دانشجویانی که در این جلسه حضور یافتند مسؤولان نشریهٔ داخلی دانشکدهٔ خود بودند و گفت و گو را برای درج در نشریهٔ خود (شمارهٔ اسفندماه ۵۸) ترتیب دادند.
-نقل این گفت و گو در کتاب جمعه بیشتر از آن جهت صورت می‌گیرد که در آن به بسیاری از پرسش‌های خوانندگان مجله پاسخ داده شده و مسائلی که غالباً برای پاره‌ئی از خوانندگان جمعه مطرح بوده و طی نامه‌های متعدد با ما در میان گذاشته‌اند مورد بررسی قرار گرفته.
+نقل این گفت و گو در کتاب جمعه بیشتر از آن جهت صورت می‌گیرد که در آن به‌‌بسیاری از پرسش‌های خوانندگان مجله پاسخ داده شده و مسائلی که غالباً برای پاره‌ئی از خوانندگان جمعه مطرح بوده و طی نامه‌های متعدد با ما در میان گذاشته‌اند مورد بررسی قرار گرفته.
-در متن مصاحبه هیچ گونه تغییر کیفی صورت نگرفته جز این که در سه مورد، برای تفهیم بیشتر موضوع، کلمه یا عبارتی به اصل افزوده شده و در چند جای آن اصلاحات انشائی به عمل آمده است.
+در متن مصاحبه هیچ گونه تغییر کیفی صورت نگرفته جز این که در سه مورد، برای تفهیم بیشتر موضوع، کلمه یا عبارتی به‌‌اصل افزوده شده و در چند جای آن اصلاحات انشائی به‌‌عمل آمده است.
 '''احمد شاملو'''
@@ سطر ۱۲۶: / سطر ۱۲۶: @@
 همه گروه‌ها. این چه سؤالی است؟ چپ و راست و لیبرال و چپِ جدید و یک جور «چپِ قدیم» که به‌عنوانِ راست‌ترین جناحِ ارتجاعی‌ترین احزاب عمل می‌کند، ماوراء چپ، ماوراء راست، ماوراء وسط، لُمپن، ساواکی، فئودال، سرمایه‌دار، و همه و همه... اگر درست عمل می‌شد و آن ابتدای پیروزی انقلاب، فضائی آزاد برای تنفس مردم باز می‌گذاشتند تا افکار و اندیشه‌ها بتوانند در محیطِ حسن تفاهم و منطق ارائه شود، این همه سوءظن و سوءتفاهم ریشه نمی‌گرفت و مسائل از «مغز» به«چماق» نمی‌کشید. یک بعدی شدنِ قدرت است که این وضعِ متشنج را به‌وجود آورده، و بیم آن است که این بعد، ناگزیر شود برای حفظِ قدرت خود، به‌جای منطق و ارائهٔ طریق و برنامه‌ریزیِ اساسی، شیوهٔ اعمال خشونت مطلق را برگزیند، کما این که صاف و پوست‌کنده و در کمال خشونت گفتند نمایندگان مخالف را «در خودِ مجلس ترور می‌کنیم» و بعد هم با همان خشونت گفتهٔ خود را تکذیب کردند!—اشکال مهم قضیه این است که چنین رویهٔ خشونت‌آمیزی مسلماً نخستین لطمه‌اش بر معتقداتِ توده‌های مردم وارد خواهد آمد، یعنی به‌نهادی که چه قدر می‌تواند سازنده و نجات‌دهنده باشد.
-بهترین راه برای ویران کردنِ هر چیز اصیل و ریشه‌دار، بد معرفی کردنِ آن است. چیزی که «می‌باید» و «می‌تواند» در جهت نجات انسان‌ها به‌کار رود. چیزی که «می‌تواند» و «می‌باید» درهای رحمت را بگشاید، گمراهان را هدایت کند، نادانان را بیاموزد، بیماران را درمان کند، و علت‌ها را از میان بردارد تا معلولی به میان نیاید، اگر چنان عمل کند که تصویری نادرست در اذهان به جا بگذارد و از مساعدت و رحمت به خشونت و ارعاب بگراید، ناگزیر و در کمال تاسف باید گفت که آن چیز را «عمداً» بد معرفی می‌کنند تا سخت به‌بیراهه کشانیده شود. معنی حقیقی «دور شدن از خط امام» این است!
+بهترین راه برای ویران کردنِ هر چیز اصیل و ریشه‌دار، بد معرفی کردنِ آن است. چیزی که «می‌باید» و «می‌تواند» در جهت نجات انسان‌ها به‌کار رود. چیزی که «می‌تواند» و «می‌باید» درهای رحمت را بگشاید، گمراهان را هدایت کند، نادانان را بیاموزد، بیماران را درمان کند، و علت‌ها را از میان بردارد تا معلولی به‌‌میان نیاید، اگر چنان عمل کند که تصویری نادرست در اذهان به‌‌جا بگذارد و از مساعدت و رحمت به‌‌خشونت و ارعاب بگراید، ناگزیر و در کمال تاسف باید گفت که آن چیز را «عمداً» بد معرفی می‌کنند تا سخت به‌بیراهه کشانیده شود. معنی حقیقی «دور شدن از خط امام» این است!
-روسپی نشانهٔ ذروهٔ نادانی و نهایت فلاکت و فقر است. روسپیان، تیره‌روزترین معلولان جامعه‌ئی هستند که به سرطان دیکتاتوری گرفتار آمده به اعماق مذلت رانده شده باشد. اگر روسپی را گناهی است، آن گناه از «نادانی» و «فقر» است که توأما بر او تاخته‌اند. کدام روسپی است که بر تیره‌روزی خود نگریسته باشد؟
+روسپی نشانهٔ ذروهٔ نادانی و نهایت فلاکت و فقر است. روسپیان، تیره‌روزترین معلولان جامعه‌ئی هستند که به‌‌سرطان دیکتاتوری گرفتار آمده به‌‌اعماق مذلت رانده شده باشد. اگر روسپی را گناهی است، آن گناه از «نادانی» و «فقر» است که توأما بر او تاخته‌اند. کدام روسپی است که بر تیره‌روزی خود نگریسته باشد؟
-اگر بر حال او تاسف نخوریم و به نجاتش نکوشیم و مرهم بر زخم‌هایش نگذاریم یک «وظیفه» را فراموش کرده‌ایم، اما اگر بی آن که به جست و جوی علت برآئیم و راه رهائی را نشانش دهیم، تنها به تنبیه او اکتفا کنیم چه عملی انجام داده‌ایم؟ نود ضریه شلاق در سه نوبت، روزی سی ضربه، و آنگاه اعدام! من نمی‌دانم این خشونت باور نکردنی چگونه قابل توجیه است، اما این را می‌دانم که «آن هزار بار بینوا» محصول جهل و فقر بوده است، نه نوادهٔ ابلیس. محصول بیکاری و تهی دستی و فساد جامعه بوده است، نه اسیر شهوت و طمع و هرزگی خویش. ما کجا و کِی به او درس ایمان و عفاف و تحمل داده بودیم که اکنون، چنین به عذاب و عِقابی جهنمی، محکومش کنیم که چرا آن درس را فرا نگرفته است؟ من در اشعار عرفا چندان سخن از رحمت و عطوفت خدای اسلام شنیده‌ام که باور نمی‌کنم حتی در جهنم نیز چنین عذابی، حتی بر شریرترینِ شریران مقدر کند؛ چه برسد بر تیره‌روزی که جورکشِ نادانِ مجموعهٔ مظالم شیطانی بوده باشد. و تازه مگر این جورکشان، یک تن و ده تن و هزار تن و صد هزارتنند؟ من فقه نخوانده‌ام اما این را می‌دانم که عدالت حکم می‌کند «دستِ نیاز» مستمندان قطع شود تا سرقت نکنند. حکومتی که کار و نان مرا تامین نمی‌کند یا از تامین آن عاجز است چه گونه از من متوقع است که دزدی نکنم؟ اگر دزدی نکنم چه کنم؟ این نصیحت که «دزدی نکن، دزدی بد است» تنها نشانهٔ سیری زیاده از حدِ شکمِ گوینده است. امروز این دست مرا بریدی فردا که دوباره از گرسنگی به جان آمدم دست دیگرم را فدیهٔ لقمه نانی خواهم کرد. نه من تنها، که همهٔ گرسنگان. و منظرهٔ شهر «عدالت‌زده» را باش: جامعه‌ئی از چند تن مرفهِ تا حدِ مرگ خورده آن سو، و سپاهی از بی دستانِ شکم به پشت چسبیده در این سو. از این که چهره معتقدات توده‌ها بدین صورت عجیب درآید، چه کسی سود می‌برد؟
+اگر بر حال او تاسف نخوریم و به‌‌نجاتش نکوشیم و مرهم بر زخم‌هایش نگذاریم یک «وظیفه» را فراموش کرده‌ایم، اما اگر بی آن که به‌‌جست و جوی علت برآئیم و راه رهائی را نشانش دهیم، تنها به‌‌تنبیه او اکتفا کنیم چه عملی انجام داده‌ایم؟ نود ضریه شلاق در سه نوبت، روزی سی ضربه، و آنگاه اعدام! من نمی‌دانم این خشونت باور نکردنی چگونه قابل توجیه است، اما این را می‌دانم که «آن هزار بار بینوا» محصول جهل و فقر بوده است، نه نوادهٔ ابلیس. محصول بیکاری و تهی دستی و فساد جامعه بوده است، نه اسیر شهوت و طمع و هرزگی خویش. ما کجا و کِی به‌‌او درس ایمان و عفاف و تحمل داده بودیم که اکنون، چنین به‌‌عذاب و عِقابی جهنمی، محکومش کنیم که چرا آن درس را فرا نگرفته است؟ من در اشعار عرفا چندان سخن از رحمت و عطوفت خدای اسلام شنیده‌ام که باور نمی‌کنم حتی در جهنم نیز چنین عذابی، حتی بر شریرترینِ شریران مقدر کند؛ چه برسد بر تیره‌روزی که جورکشِ نادانِ مجموعهٔ مظالم شیطانی بوده باشد. و تازه مگر این جورکشان، یک تن و ده تن و هزار تن و صد هزارتنند؟ من فقه نخوانده‌ام اما این را می‌دانم که عدالت حکم می‌کند «دستِ نیاز» مستمندان قطع شود تا سرقت نکنند. حکومتی که کار و نان مرا تامین نمی‌کند یا از تامین آن عاجز است چه گونه از من متوقع است که دزدی نکنم؟ اگر دزدی نکنم چه کنم؟ این نصیحت که «دزدی نکن، دزدی بد است» تنها نشانهٔ سیری زیاده از حدِ شکمِ گوینده است. امروز این دست مرا بریدی فردا که دوباره از گرسنگی به‌‌جان آمدم دست دیگرم را فدیهٔ لقمه نانی خواهم کرد. نه من تنها، که همهٔ گرسنگان. و منظرهٔ شهر «عدالت‌زده» را باش: جامعه‌ئی از چند تن مرفهِ تا حدِ مرگ خورده آن سو، و سپاهی از بی دستانِ شکم به‌‌پشت چسبیده در این سو. از این که چهره معتقدات توده‌ها بدین صورت عجیب درآید، چه کسی سود می‌برد؟
-* نظرتان راجع به حزب توده چیست؟
+* نظرتان راجع به‌‌حزب توده چیست؟
-این یوزپلنگی است که با تظاهر به تائید رهبری انقلاب (آن هم از طریق پرونده سازی برای منفردین و گروه‌های دیگر، و لطمه زدن به کانون‌ها و مجامع آزادیخواهی که زیر بار وابستگی نمی‌روند، و ضد اسلامی و ضد انقلابی و صهیونیستی و مائوئیستی و تروتسکیستی و امپریالیستی خواندن آن‌ها و ایجاد انواع و اقسام توطئه‌ها برای سرکوب کردن و از میان برداشتن همه آن‌ها در خفا مشغول تیز کردن چنگال‌های خویش است تا در نخستین فرصت ضربه را فرود آورد. موضوع افغانستات یک هشدار است، و هشدار دیگر میلیون‌ها، و میلیون‌ها تومان پولی است که به‌نام «خرید خانه حزب» صرف تجهیز افراد می‌کند.
+این یوزپلنگی است که با تظاهر به‌‌تائید رهبری انقلاب (آن هم از طریق پرونده سازی برای منفردین و گروه‌های دیگر، و لطمه زدن به‌‌کانون‌ها و مجامع آزادیخواهی که زیر بار وابستگی نمی‌روند، و ضد اسلامی و ضد انقلابی و صهیونیستی و مائوئیستی و تروتسکیستی و امپریالیستی خواندن آن‌ها و ایجاد انواع و اقسام توطئه‌ها برای سرکوب کردن و از میان برداشتن همه آن‌ها در خفا مشغول تیز کردن چنگال‌های خویش است تا در نخستین فرصت ضربه را فرود آورد. موضوع افغانستات یک هشدار است، و هشدار دیگر میلیون‌ها، و میلیون‌ها تومان پولی است که به‌نام «خرید خانه حزب» صرف تجهیز افراد می‌کند.
-این ماهیت حقیقی آن آقایان اخلاقی و شریفی است که برای درهم شکستن کانون نویسندگان مدام «خط امام خط امام» می‌کردند. در حالی که رهبری و نظام حاکم شدیداً گرفتار مسائل و مشکلاتی است که حتی در غالب آن‌ها هم به‌راحتی انگشت کمیته مرکزی حزب توده قابل تشخیص است، و زیر پوشش اظهار بندگی به رژیم، شتابان مشغول سربازگیری است و توده‌های مردم را به هیجانات سطحی فرساینده‌ئی می‌کشاند که معمولاً مضامین دست دوم و سومی دارد و بیشتر نمایشی است.
+این ماهیت حقیقی آن آقایان اخلاقی و شریفی است که برای درهم شکستن کانون نویسندگان مدام «خط امام خط امام» می‌کردند. در حالی که رهبری و نظام حاکم شدیداً گرفتار مسائل و مشکلاتی است که حتی در غالب آن‌ها هم به‌راحتی انگشت کمیته مرکزی حزب توده قابل تشخیص است، و زیر پوشش اظهار بندگی به‌‌رژیم، شتابان مشغول سربازگیری است و توده‌های مردم را به‌‌هیجانات سطحی فرساینده‌ئی می‌کشاند که معمولاً مضامین دست دوم و سومی دارد و بیشتر نمایشی است.
-یکی از آنها در مورد درگیری‌های چندی پیش قم و تبریز، خنده کنان و چشمک زنان به‌من گفت «در گرفتن مبارزه بر سر قدرت میان نخستین قدرتمندان موضوع کلاسیک پس از هر انقلابی است. در گودال مار، مارها شروع کرده‌اند به بلعیدن یک دیگر اما نگران این نباش که مار آخرین یک دیکتاتور چنین و چنان از آب می‌آید یا نه، چون حزب ما آن بابا را پیش از آنکه به خود آید و هوس دیکتاتوری به سرش بزند روانه عدم خواهد کرد.»
+یکی از آنها در مورد درگیری‌های چندی پیش قم و تبریز، خنده کنان و چشمک زنان به‌من گفت «در گرفتن مبارزه بر سر قدرت میان نخستین قدرتمندان موضوع کلاسیک پس از هر انقلابی است. در گودال مار، مارها شروع کرده‌اند به‌‌بلعیدن یک دیگر اما نگران این نباش که مار آخرین یک دیکتاتور چنین و چنان از آب می‌آید یا نه، چون حزب ما آن بابا را پیش از آنکه به‌‌خود آید و هوس دیکتاتوری به‌‌سرش بزند روانه عدم خواهد کرد.»
 به او گفتم «نگو حزب ما، بگو اژدهای بزرگی با کلاه خزی بر سرش و ستاره سرخی بر کلاهش!»

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ آوریل ۲۰۱۱، ساعت ۰۶:۰۳
سطر ۱۱۰:		سطر ۱۱۰:
	اگر بگویم مسائل سیاسی ما در شرائط کنونی بسیار درهم، و جنبه‌های مختلف آن چنان درهم پیچیده است که به‌سادگی قابل بررسی نیست و زمان می‌خواهد، لابد «آن عده» حمل به‌محافظه‌کاری خواهند کرد. ولی همین است که گفتم. تصویری که من از اوضاع دارم تصویرِ کلافی است به‌هم پیچیده. بسیاری از مسائل و مشکلات را باید گذشتِ زمان در هم ادغام کند تا بتوان سر نخ‌ها را پیدا کرد.		اگر بگویم مسائل سیاسی ما در شرائط کنونی بسیار درهم، و جنبه‌های مختلف آن چنان درهم پیچیده است که به‌سادگی قابل بررسی نیست و زمان می‌خواهد، لابد «آن عده» حمل به‌محافظه‌کاری خواهند کرد. ولی همین است که گفتم. تصویری که من از اوضاع دارم تصویرِ کلافی است به‌هم پیچیده. بسیاری از مسائل و مشکلات را باید گذشتِ زمان در هم ادغام کند تا بتوان سر نخ‌ها را پیدا کرد.

−	البته پاره‌ئی مسائل را هم اکنون نیز می‌شود جدا از مسائل دیگر قضاوت کرد. اما همین مسائل ظاهراً قابلِ تفکیک هم، باز در	+	البته پاره‌ئی مسائل را هم اکنون نیز می‌شود جدا از مسائل دیگر قضاوت کرد. اما همین مسائل ظاهراً قابلِ تفکیک هم، باز در آخرِ کار به‌علامت سؤالی تبدیل می‌شود. به‌عنوان مثال مسأله کردستان را نگاه کنیم:
		+
		+	من به‌دلائل متعدد معتقدم که موضوع خودمختاریِ کردستان به‌هیچ وجه از اندیشهٔ تجزیه‌طلبی مایه نمی‌گیرد، و ساده‌ترین دلائلی که می‌توانم فوراً ارائه کنم این‌هاست:
		+
		+	۱) کردستان در چنان فقر اقتصادی وحشتناکی به‌سر می‌برد که «استقلال‌طلبی» و «جدائی‌خواهی» از ایران برای آن به‌منزلهٔ خودکشی است. اینچنین اندیشه‌ئی از بیخ و بن نمی‌تواند به‌ذهن هیچ بیماری خطور کند، زیرا به‌فرضِ جدائی از ایران، نفتِ منطقه نیز قادر به‌تأمینِ نیازهای فوق‌العاده عمیق آن نیست.
		+
		+	۲) کردستان فقط در صورتی می‌تواند خودمختاری را به‌عنوانِ «قدمی در طریقِ تجزیه‌طلبی» عنوان کند، که با کُردهای عراق و ترکیه بر سر ایدهٔ «کردستان بزرک» به‌توافق رسیده باشد. و می‌دانیم که چنین توافقی، نه وجود دارد و نه «می‌تواند» وجود داشته باشد. زیرا در آن صورت، به‌جز ایران، دو کشورِ ترکیه و عراق نیز تمام قد در برابرِ کردها خواهند ایستاد و کردها از سه طرف با ارتش‌های این سه کشور درگیر خواهند شد که تازه، سهم عمدهٔ بارِ چنین جنگی هم مستقیماً بر دوش کردهای ایران خواهد افتاد زیرا کردهای عراق و کردهای ترکیه برای تحملِ آن آمادگی ندارند و در حقیقت، در آن وضع، کردستان ایران باید در چند جبهه با ارتش‌های سازمان‌یافتهٔ سه کشور بجنگد.
		+
		+	دلائل متعدد دیگری نیز می‌توان برشمرد که من به‌همین دو نکته اکتفا می‌کنم. خوب، حالا آن علامتِ سؤالِ بزرگ: پس این همه هیاهو بر سرِ چیست؟ برای چه موضوعِ سادهٔ «خودمختاری کردستان» به‌تجزیه‌طلبی تعبیر می‌شود و آن جنگِ تمام عیار به‌راه می‌افتد؟ برای چه بعد خلط مبحث می‌شود و «خودمختاری» را به‌غلط «خودگردانی» می‌کنند و ماجرا را بیهوده کِش می‌دهند، در حالی که تعبیر و تفسیرِ «خودگردانی» بیش‌تر به«استقلال» و «تجزیه‌طلبی» نزدیک است تا به«خودمختاری»، و کردستان درست به‌دلائلی نمی‌تواند راهِ تجزیه در پیش بگیرد که یکی از آن‌ها همین ناتوانیِ در امرِ «خودگردانی» است!
		+
		+	—من که سر درنمیارم، شما چه طور؟
		+
		+	*گروه‌های فعّال در سیاستِ امروزِ ایران را چه گروه‌هائی می‌دانید؟
		+
		+	همه گروه‌ها. این چه سؤالی است؟ چپ و راست و لیبرال و چپِ جدید و یک جور «چپِ قدیم» که به‌عنوانِ راست‌ترین جناحِ ارتجاعی‌ترین احزاب عمل می‌کند، ماوراء چپ، ماوراء راست، ماوراء وسط، لُمپن، ساواکی، فئودال، سرمایه‌دار، و همه و همه... اگر درست عمل می‌شد و آن ابتدای پیروزی انقلاب، فضائی آزاد برای تنفس مردم باز می‌گذاشتند تا افکار و اندیشه‌ها بتوانند در محیطِ حسن تفاهم و منطق ارائه شود، این همه سوءظن و سوءتفاهم ریشه نمی‌گرفت و مسائل از «مغز» به«چماق» نمی‌کشید. یک بعدی شدنِ قدرت است که این وضعِ متشنج را به‌وجود آورده، و بیم آن است که این بعد، ناگزیر شود برای حفظِ قدرت خود، به‌جای منطق و ارائهٔ طریق و برنامه‌ریزیِ اساسی، شیوهٔ اعمال خشونت مطلق را برگزیند، کما این که صاف و پوست‌کنده و در کمال خشونت گفتند نمایندگان مخالف را «در خودِ مجلس ترور می‌کنیم» و بعد هم با همان خشونت گفتهٔ خود را تگذیب کردند!—اشکال مهم قضیه این است که چنین رویهٔ خشونت‌آمیزی مسلماً نخستین لطمه‌اش بر معتقداتِ توده‌های مردم وارد خواهد آمد، یعنی به‌نهادی که چه قدر می‌تواند سازنده و نجات‌دهنده باشد.
		+
		+	بهترین راه برای ویران کردنِ هر چیز اصیل و ریشه‌دار، بد معرفی کردنِ آن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ آوریل ۲۰۱۱، ساعت ۰۶:۰۷
سطر ۷۵:		سطر ۷۵:
	ب) آیا نشریه‌ئی که در «سیّد ملک خاتون» و «چاتانوگا» نتوانند بخوانند بهتر است اصلاً تولید نشود؟		ب) آیا نشریه‌ئی که در «سیّد ملک خاتون» و «چاتانوگا» نتوانند بخوانند بهتر است اصلاً تولید نشود؟

−	ج) آیا آن عده از جوانان یا میانسالان یا سالخوردگانی که برای خودآموزی یا تغذیهٔ فکری به‌چنین مجله‌ئی احساس نیاز می‌کنند در جائی خارج از «توده‌ها» قرار می‌گیرند که	+	ج) آیا آن عده از جوانان یا میانسالان یا سالخوردگانی که برای خودآموزی یا تغذیهٔ فکری به‌چنین مجله‌ئی احساس نیاز می‌کنند در جائی خارج از «توده‌ها» قرار می‌گیرند که نتیجتاً نزدیک شدن به‌آن‌ها «دور شدن از توده‌ها» تلقی می‌شود؟
		+
		+	۳) آیا «آن عده»، در جامعه‌ئی با عقب‌ماندگی‌های عمیقِ فرهنگی ما، نشرِ یک مجله را انجام یک وظیفهٔ اجتماعی نمی‌دانند؟
		+
		+	۴) اگر می‌دانند، به‌آن مجله چه رهنمودی می‌دهند و معتقدند چنان مجله‌ئی چه راه و روش و مضمون و لحنی باید انتخاب کند که با نِق نِق انتقادیِ «آن عده» مواجه نشود، یا بر او خُرده نگیرند که از توده‌های مردم کناره گرفته است؟
		+
		+	و قس علیهذا...
		+
		+	می‌بینید که کظلّ فرمایشات «آن عده» جواب هیچ مسأله‌ئی را نمی‌دهد. آن‌ها خودشان هم نمی‌دانند چه می‌گویند. آخر مگر از افرادِ علاقمند به‌فرهنگ هم می‌توان به‌عنوان یک «طبقهٔ مخصوص» نام برد؟ این چه جور «طبقه»ئی است که در آن از سرباز و کارمند و معلم و آخوند و دانشجو و دهقان و کارگر و فقیر و متوسط و مرفّه، نمایندگان هر قشر و لایه و طبقهٔ دیگر را هم می‌توان یافت؟ و تازه اگر هم اینان را «طبقهٔ بخصوصی» بتوان شمرد، باز هم با تهیهٔ خوراکِ فکری برای آن‌ها معصیتی اتفاق نیفتاده است که.
		+
		+	*کتاب جمعهٔ شمارهٔ ۱۷ کمی رنگ اجتماعی گرفته. آیا قصد دارید آن را بیش‌تر به‌حوزهٔ مسائل اجتماعی بکشانید یا تصادفاً چنین شده است؟
		+
		+	من به‌راستی سؤال‌های شما را درک نمی‌کنم. در کجای شمار‌های پیش از ۱۷ مسائلی عنوان شده است که مصداقی در جامعهٔ بشری نداشته؟ اگر منظورتان مسائل روز ایران است، عرض می‌کنم خیر، تصادفاً چنین نشده و از همان ابتدا سعی بر این بوده است که به‌مسائل و مشکلاتِ جاری نیز در مجلّه توجه شود و فقط جنبهٔ تئوریک یا ادبی به‌آن ندهیم. در هر کاری اشکالاتی هست که به‌تدریج باید برطرف شود.
		+
		+	*به‌چه طریق می‌شود بین روشنفکر و توده رابطه برقرار کرد؟
		+
		+	این سؤالی است که غالباً مطرح می‌کنند، اما جزئیاتش دقیقاً مشخص نیست و به‌همین دلیل جواب صریحی به‌آن نمی‌توان داد مگر این که قبلاً بر سرِ پاره‌ئی مفاهیم که پیش می‌آید توافق کنیم؛ مثلاً دو مفهومِ «روشنفکر» و «توده».
		+
		+	ابتدا این سؤال مطرح می‌شود که: مگر روشنفکر فردی از توده نیست؟ اگر هست چرا آن‌ها را از هم تفکیک کنیم، و اگر نیست مرا روشن کنید که به‌چه چیزی می‌گوئید «توده». ایضاحِ مسأله به‌درازا می‌کشد و در این گفت‌وگوی مختصر نمی‌گنجد، پس بگذارید مستقیماً به‌شرح نقطه‌نظرهای خودم بپردازم:
		+
		+	کلمهٔ «روشنفکر» را به‌عنوانِ معادلِ «اَنتِلّکتوئِل» به‌کار می‌برند و من آن را نمی‌پذیرم به‌چند دلیل. و یکی از آن دلائل این که، معادلِ فرنگیِ روشنفکر (یعنی کلمهٔ انتلکتوئل) آن بارِ «سیاسی و معترض» را که کلمهٔ «روشنفکر» در کشورهای استعمارزده و گرفتارِ اختناق و دست کم در کشور خود ما ایران به‌خود گرفته است، ندارد. در ایران وقتی که می‌گوئیم روشنفکر، یعنی کسی که معترض است، با جزئی یا بخشی یا با کلِّ نظام ناسازگار است و مخالفتش مخالفتی «سیاسی» است. امّا کلمهٔ «انتلکتوئل» در غرب، چنین بارهائی را ندارد.
		+	در این برداشت، من تعریفِ یکی از جامعه‌شناسان معاصر غرب را (تا حدودی) می‌پسندم که از «انتلکتوئل» چنین تعریفی به‌دست می‌دهد: «آن که فُرمِ اجتماعیِ تازه‌ئی به‌وجود می‌آورد» (و این را هم خود به‌آن اضافه می‌کنم که: «یا فُرمِ اجتماعیِ تازه‌ئی پیشنهاد می‌کند و برای حاکمیتِ آن می‌کوشد»).
		+
		+	در هر حال، من معتقدم روشنفکر کسی است که اشتباهات یا کجروی‌هایِ نظامات حاکم را درک می‌کند و به‌سودِ توده‌های مردم (که طبعاً خود نیز فرزند آن است) برای اصلاح یا تغییر آن دست به‌مبارزه می‌زند. بنابراین، فعالیتِ او به‌تمامی در راه، بهروزی انسان و توده‌های مردم است.
		+
		+	این‌جا پرانتزی باز می‌کنم تا موضوعی را که یک بار دیگر هم گفته‌ام تکرار کنم: «بنا بر آنچه گفته شد، روشنفکر تا هنگامی شایستهٔ این عنوان است که خود در نظامِ حاکم و حتی در نظامی که به‌وسیلهٔ خود او پیشنهاد و سپس مستقر شده است نقشی برعهده نگیرد؛ زیرا در آن صورت ناگزیر به‌درونِ آن می‌خزد و به‌مدافعِ نظام تبدیل می‌شود و از دریافتِ انحرافات یا اشتباهات بازمی‌ماند و خاصیتِ خود را از دست می‌دهد. همچنین از صفِ توده‌ها بیرون می‌آید و در برابرِ آن قرار می‌گیرد و غیره... (جای بحث در این موضوع بازمی‌ماند، زیرا در این جا مفاهیم «دولت» و «مردم» پیش می‌آید که بحثی طولانی است).
		+
		+	اما... آنچه باعث شده است شما سؤال‌تان را به‌این صورت مطرح کنید این است که توده‌ها، تا هنگامی که آگاهیِ کاملِ طبقاتی و انقلابی ندارند، حتی در مقاطعِ تاریخیِ انقلاب‌های خودانگیخته، غالباً سخنِ روشنفکران را درک نمی‌کنند و چون معیار درستی در دست ندارند از مضمون آن سخنان سر درنمی‌آورند و آنگاه چه بسا که با او همچون دشمنی به‌مقابله برمی‌خیزند. پس اگر فقدانِ رابطه‌ئی میان روشنفکر و توده‌ها هست، از آن سو است نه از سوی روشنفکر. آن که هدفش تنها و تنها رستگاریِ توده‌ها نباشد، درد و درمانِ توده‌ها را نداند و نشناسد یا بر آن باشد که توده‌ها را، برای ربودن کلاهی از نمدِ قدرت، گزکِ دستِ خود کند، روشنفکر نیست؛ دزدی است که با چراغ آمده است.
		+
		+	شاید تصویری که من از روشنفکر برای خود ساخته‌ام کم و بیش «ارتودوکسی» باشد، ولی اگر قرار است ارتباط معیّنی میان این دو صورت بگیرد قدمِ اولِ تفاهم را توده‌ها (به‌تعبیر شما) باید بردارند؛ وگرنه، روشنفکر، در میان آن‌ها و برای آن‌هاست. و این امر صورت نمی‌گیرد مگر هنگامی که توده‌ها کاملاً از موقعیتِ طبقاتیِ خود آگاه شده باشند. و این خود، کارِ روشنفکران را صعب‌تر می‌کند، چرا که وظیفهٔ آگاهی دادن به‌توده‌ها نیز در شمارِ وظائف خود اوست. در حقیقت او باید خار را از پای شیری زخمی بیرون بکشد و عملاً حسن نیّتِ خود را به‌او نشان دهد، و در عین حال برای آن که از حملهٔ شیرِ خشمگینِ زخمی در امان بماند نخست باید به‌طریقی اعتماد او را جلب کند، باید معجزه‌ئی صورت بدهد. و فراموش نکنید که در این میان قدرت‌طلبانِ سودجو هم که نزدیکی شیر و روشنفکر را مخالف منافع خود می‌بینند از پشت بوته‌ها به‌سوی شیر بدبین سنگ می‌پرانند و کار روشنفکر را مشکل‌تر می‌کنند.
		+
		+	*نظر خود را راجع به‌مسائل سیاسی کنونی ایران بیان کنید؟
		+
		+	اگر بگویم مسائل سیاسی ما در شرائط کنونی بسیار درهم، و جنبه‌های مختلف آن چنان درهم پیچیده است که به‌سادگی قابل بررسی نیست و زمان می‌خواهد، لابد «آن عده» حمل به‌محافظه‌کاری خواهند کرد. ولی همین است که گفتم. تصویری که من از اوضاع دارم تصویرِ کلافی است به‌هم پیچیده. بسیاری از مسائل و مشکلات را باید گذشتِ زمان در هم ادغام کند تا بتوان سر نخ‌ها را پیدا کرد.
		+
		+	البته پاره‌ئی مسائل را هم اکنون نیز می‌شود جدا از مسائل دیگر قضاوت کرد. اما همین مسائل ظاهراً قابلِ تفکیک هم، باز در