بیگانگی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Parastoo در ‏۲۹ اکتبر ۲۰۱۱، ساعت ۰۸:۳۲

2011-10-29T08:32:15Z

Parastoo: استفاده از الگوی تک ستاره.

2011-10-29T08:29:06Z

استفاده از الگوی تک ستاره.

Robofa: ربات: افزودن رده:کتاب جمعه

2011-08-03T15:03:44Z

ربات: افزودن رده:کتاب جمعه

Robofa: ربات: افزودن رده:"کتاب جمعه"

2011-07-30T10:11:28Z

ربات: افزودن رده:"کتاب جمعه"

Parastoo: «بیگانگی» را محافظت کرد: مطابق با متنِ اصلی است. ([edit=sysop] (بی‌پایان) [move=sysop] (بی‌پایان))

2011-06-30T19:48:27Z

«بیگانگی» را محافظت کرد: مطابق با متنِ اصلی است. ([edit=sysop] (بی‌پایان) [move=sysop] (بی‌پایان))

Parastoo در ‏۳۰ ژوئن ۲۰۱۱، ساعت ۱۹:۴۴

2011-06-30T19:44:50Z

Parastoo: بازنگری شد.

2011-06-30T19:29:07Z

بازنگری شد.

نمایش تغییرات

Parastoo: در حال بازنگری.

2011-06-30T18:58:16Z

در حال بازنگری.

نمایش تغییرات

Parastoo: در حال بازنگری.

2011-06-30T15:02:22Z

در حال بازنگری.

Parastoo: در حال بازنگری.

2011-06-29T14:49:09Z

در حال بازنگری.

@@ سطر ۷۲: / سطر ۷۲: @@
 # {{پاورقی|m5}}{{چپ به راست}}Cf.Henrgk Grossman, Meckanistische Philosophie und Manufaktur. Zeitschrift fur Sozial Forschung.{{پایان چپ به راست}} (فلسفهٔ مکانیستی و مانوفاکتور، پیش درآمدی بر پژوهش اجتماعی)
 # {{پاورقی|m6}}rationalized: راسیونالیزه کردن یعنی به‌کار گرفتن روش‌های جدید و علمی، مثلاً در صنعت، در کشاورزی، و مانند این‌ها، برای بازده بهتر و ایجاد موازنهٔ بهتر میان زمان و کار و تولید. (کتاب جمعه)
-{{لایک}}
 [[رده:کتاب جمعه]]

@@ سطر ۶۱: / سطر ۶۱: @@
 ----
-<nowiki>*</nowiki>بخشی از یک گفتار، از کتاب Mannerism.
+{{تک ستاره}} بخشی از یک گفتار، از کتاب Mannerism.
@@ سطر ۷۴: / سطر ۷۴: @@
 {{لایک}}
 [[رده:کتاب جمعه ۱]]
 [[رده:آرنولد هاوزر]]
 [[رده:ج. بهروزی]]
 [[رده:مقالات نهایی‌شده]]
-[[رده:"کتاب جمعه"]]
-[[رده:کتاب جمعه]]
+{{لایک}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اوت ۲۰۱۱، ساعت ۱۵:۰۳
سطر ۷۹:		سطر ۷۹:
	[[رده:مقالات نهایی‌شده]]		[[رده:مقالات نهایی‌شده]]
	[[رده:"کتاب جمعه"]]		[[رده:"کتاب جمعه"]]
		+	[[رده:کتاب جمعه]]

@@ سطر ۷۲: / سطر ۷۲: @@
 # {{پاورقی|m5}}{{چپ به راست}}Cf.Henrgk Grossman, Meckanistische Philosophie und Manufaktur. Zeitschrift fur Sozial Forschung.{{پایان چپ به راست}} (فلسفهٔ مکانیستی و مانوفاکتور، پیش درآمدی بر پژوهش اجتماعی)
 # {{پاورقی|m6}}rationalized: راسیونالیزه کردن یعنی به‌کار گرفتن روش‌های جدید و علمی، مثلاً در صنعت، در کشاورزی، و مانند این‌ها، برای بازده بهتر و ایجاد موازنهٔ بهتر میان زمان و کار و تولید. (کتاب جمعه)
 [[رده:کتاب جمعه ۱]]
@@ سطر ۷۷: / سطر ۷۸: @@
 [[رده:ج. بهروزی]]
 [[رده:مقالات نهایی‌شده]]
+[[رده:"کتاب جمعه"]]

@@ سطر ۶۸: / سطر ۶۸: @@
 # {{پاورقی|m1}} به‌‌عقیدهٔ هگل جان (Geist) یا '''ذهنی''' (سابژکتیو) است یا '''عینی''' (ابژکتیو) و یا '''مطلق''' است. '''جان ذهنی''' همانا جان در شکل روابط آن با خود آن است، یعنی در شکل روان، طبیعت، دانستگی (یا، شعور) و شخصیت فردی. '''جان عینی''' همانا جانْ در شکل واقعیت است. این واقعیت بیش از هر چیز جامعهٔ انسانی، یعنی ملّت، اخلاق و رسوم آن است. و در این جامعه آزادی جنبهٔ لزوم موجود به‌‌خود می‌گیرد. '''جان مطلق''' عبارت است از جانْ در حقیقت مطلق آن در وحدت «به خودی خود بودن» و «برای خود بودن» و این وحدت نیز به‌‌طور جاودان از خود جان به‌‌وجود می‌آید. آن مطلق به‌‌شکل نگرش در هنر، به‌‌شکل احساسات در مذهب، به‌‌شکل اندیشه یا مفهوم در علم و فلسفه نمایان می‌شود‌ (کتاب جمعه).
 # {{پاورقی|m2}} هگل در «فنومنولوژی جان» چنین می‌گوید «قلمرو جان در این مقام به‌‌دو منطقه قسمت می‌شود. یکی که جهان واقعی‌است (یعنی جهان «بیگانگی با خود» دیگری (جهانی) است که جان آن را در اثیرِ دانستگی (=شعور) ناب برای خود می‌سازد. (و این جهان) خود را بالاتر از (جهان) اولی قرار می‌دهد. این جهان دوّم، که در مخالفت و تضاد با آن بیگانگی ساخته شده، درست به‌‌همان دلیل از آن زاد نیست؛ (بل‌که) برعکس، فقط شکل دیگری از همان بیگانگی‌ است، که دقیقاً عبارت از وجودی دانسته (یا، آگاه) به‌‌دو نوع جهان داشتن است، و هر دو را در بر می‌گیرد...» (بخش جان (یا، روح)، «جهانِ جان در بیگانگی با خود») (کتاب جمعه).
-# {{پاورقی|m3}}{{چپ به راست}}Hegel, Phanomenologie des Geistes, Der Entfromedete Geit. Die Bildung}}پایان چپ به راست}} (روح بیگانه شده، تصویر)
+# {{پاورقی|m3}}{{چپ به راست}}Hegel, Phanomenologie des Geistes, Der Entfromedete Geit. Die Bildung{{پایان چپ به راست}} (روح بیگانه شده، تصویر)
 # {{پاورقی|m4}} گناه الاولین: میل به‌‌گناه که از روز اَلست در نهاد انسان هست و این از تمرد '''آدم'''، ابوالبشر پیدا شده است. original sin (کتاب جمعه)
 # {{پاورقی|m5}}{{چپ به راست}}Cf.Henrgk Grossman, Meckanistische Philosophie und Manufaktur. Zeitschrift fur Sozial Forschung.{{پایان چپ به راست}} (فلسفهٔ مکانیستی و مانوفاکتور، پیش درآمدی بر پژوهش اجتماعی)

@@ سطر ۱۸: / سطر ۱۸: @@
 شاید زمان کشف بیگانگی، چون یک پدیدهٔ فرهنگی و چون سرنوشت انسان متمدن، به‌‌'''روسو''' برسد. و شاید اولین تعریف معتبر این مفهوم را، که کمابیش هنوز هم معتبر است، مدیون '''هگل''' باشیم، امّا یقیناً «بیگانگی» با کشف آن، نامیدن یا تعریف آن آغاز نشده است، خود اگرچه واقعاً بی‌زمان نباشد. و همین که هرگاه که با جهان عینی رابطه‌ئی برقرار کردیم ناپدید نشود، چنان که هگل بر این عقیده بود. بیگانگی از زمانی وجود داشته است که انسان از زندگی در یک وضع طبیعی دست کشید و تمدن آغاز شد، یعنی از زمانی که شروع کرد که به‌‌قراردادها و سنت‌ها گردن نهد، با نهادها کنار بیاید و با واژگان عینی بیندیشد؛ خلاصه، از وقتی که از حالت طبیعت درآمد و موضوع تاریخ شد. امّا خاستگاه «بیگانگی» ـ در معنای محدودتر این کلمه که ما در این مبحث به‌‌آن می‌پردازیم‌ ـ از عصری است که در آن وحدتِ اعضای (organic unity) جهان معنوی اندک اندک بدل به‌‌کثرت جنبه‌ها و علائق و بندها شد. البته این هم یک فرایند (پروسه) بسیار کهن است، چون که در حدود قرن ششم پیش از میلاد آغاز شد، و فقط اندک پیوندی با ‌«بیگانگیِ» دوران فرهنگی خود ما دارد. در فرایند پردامنهٔ یکپارچهٔ تکامل که از آن زمان تا کنون صورت گرفته، چند درنگی بوده که آسایش و فراغت آورده، مثلًا در '''قرون وسطی'''، و نیز چند جهش ناگهانی انقلابی هم بوده است، که برجسته‌ترینش همان است که در قرن شانزدهم اتفاق افتاد. انسان غربی یک چنین جهش ناگهانی دیگری را در قرن نوزدهم، یعنی با بالاترین مرتبهٔ سرمایه‌داری جدید، تجربه کرده است. از آنجا که زمان ما به‌‌فرایندهای حاضر و آماده آگاهی یافته، این دو دوره از اهمیت خاصی برخوردار است، و نه فقط به‌‌تغییراتی که به‌‌طور عینی رخ می دهد بُعد جدیدی داده، بل‌که معنای نوی هم به‌‌آن‌ها بخشیده است.
-«بیگانگی» به‌‌شکلِ دانسته‌اش اوّل بار به‌‌صورت بحران '''رنسانس''' ظاهر شد، و نتیجه‌اش آنقدر انقلابی و همه‌گیر بود که مفهوم بیگانگی تنها مشخصهٔ مشترکِ ممکنِ صورت‌های گوناگون آن «آشوب» است که در هر حوزهٔ فرهنگی تأثیر کرد. به‌‌هر سو که نگاه کنیم همان پدیده را می‌بینیم، یعنی پدیدهٔ انسان‌هایی که ناگهان حس می‌کنند که، گوئی، از آن چیزهای آشنا که پیش از این معنا و مقصودی به‌‌زندگانی‌شان می‌داد جدا و پرت افتاده‌اند. شاید آنان قبلاً مقهور حاکمان جبار بوده‌اند، اما اکنون خود را مقهور نیروهائی می‌بینند که با آن‌ها بیگانه‌اند. از این چیزها بود که آن‌ها با کارشان بیگانه شده ‌بودند، یعنی استفاده از روش‌های ماشینی تولید، جایگزین شدن نیروهای شخصی بازار و بازی بغرنج نیروهای اقتصادی به‌‌جای رابطهٔ پدرسالاری با اربابان، (و نیز) تبدیل وضع و ادارهٔ امور، اقتصاد و جامعه، عدالت و نظام سپاهیگری به‌‌دستگا‌ه‌های خودکار بیرحمی که با عینیت غیرانسانی عمل می‌کردند. زندگی تا آنجا جوهر مادّی به‌‌خود گرفته بود (یا کیفیت کالایی به‌‌خود گرفته بود reification) که '''«غمنامه فرهنگ» گئورگ زیمل''' (Georg Simmel) واقعیتی ملموس شده‌ بود. انسان اشیا، شکل‌ها و ارزش‌ها را آفرید، و به‌‌جای آنکه مخدوم‌شان شود، خود بنده و خادم‌شان شد. و چنان که مارکس گفته‌ است، آثار دست و اندیشه‌اش هر یک به‌‌اختیار خود شدند، از او مستقل شدند، اما او به‌‌آن‌ها متکی شد، و در این بستگی، انسان معنا، ارزندگی و اعتبارشان را باز شناخت، یا کوشید که مالک آن‌ها باشد بی‌آن که هرگز بتواند آن‌ها را به‌چنگ بیاورد. «بیگانگی» به‌‌معنای قدیمیش - که هم هگل و مارکس و هم '''کیرکه‌گور''' و اگزیستانالیست‌های جدید با آن آغاز کردند - به‌معنای «رها شدن از خویش» و فقدان ذهنیت بود؛ [یعنی] یک بیرون ریختن شخصیت بود، تجسم بیرونی و بیرون ریختن چیزی بود که بایست در درون بماند، با این نتیجه که آن‌چه به‌‌این طریق بیرون ریخته می‌شود سرشتی کاملًا متفاوت از »خود« به‌‌خود می‌گیرد، با آن بیگانه و دشمن می‌شود، و آن را به‌‌زوال و نابودی تهدید می‌کند. «خود» در این میان خود را در عینیت دادن‌هایش (objectification) گم می‌کند، و در آن‌ها با یک صورت بیگانه‌شدهٔ خود روبرو می‌شود.
+«بیگانگی» به‌‌شکلِ دانسته‌اش اوّل بار به‌‌صورت بحران '''رنسانس''' ظاهر شد، و نتیجه‌اش آنقدر انقلابی و همه‌گیر بود که مفهوم بیگانگی تنها مشخصهٔ مشترکِ ممکنِ صورت‌های گوناگون آن «آشوب» است که در هر حوزهٔ فرهنگی تأثیر کرد. به‌‌هر سو که نگاه کنیم همان پدیده را می‌بینیم، یعنی پدیدهٔ انسان‌هائی که ناگهان حس می‌کنند که، گوئی، از آن چیزهای آشنا که پیش از این معنا و مقصودی به‌‌زندگانی‌شان می‌داد جدا و پرت افتاده‌اند. شاید آنان قبلاً مقهور حاکمان جبار بوده‌اند، اما اکنون خود را مقهور نیروهائی می‌بینند که با آن‌ها بیگانه‌اند. از این چیزها بود که آن‌ها با کارشان بیگانه شده ‌بودند، یعنی استفاده از روش‌های ماشینی تولید، جایگزین شدن نیروهای شخصی بازار و بازی بغرنج نیروهای اقتصادی به‌‌جای رابطهٔ پدرسالاری با اربابان، (و نیز) تبدیل وضع و ادارهٔ امور، اقتصاد و جامعه، عدالت و نظام سپاهیگری به‌‌دستگا‌ه‌های خودکار بیرحمی که با عینیت غیرانسانی عمل می‌کردند. زندگی تا آنجا جوهر مادّی به‌‌خود گرفته بود (یا کیفیت کالائی به‌‌خود گرفته بود reification) که '''«غمنامهٔ فرهنگ» گئورگ زیمل''' (Georg Simmel) واقعیتی ملموس شده‌ بود. انسان اشیا، شکل‌ها و ارزش‌ها را آفرید، و به‌‌جای آنکه مخدوم‌شان شود، خود بنده و خادم‌شان شد. و چنان که مارکس گفته‌ است، آثار دست و اندیشه‌اش هر یک به‌‌اختیار خود شدند، از او مستقل شدند، امّا او به‌‌آن‌ها متکی شد، و در این بستگی، انسان معنا، ارزندگی و اعتبارشان را باز شناخت، یا کوشید که مالک آن‌ها باشد بی‌آن که هرگز بتواند آن‌ها را به‌چنگ بیاورد. «بیگانگی» به‌‌معنای قدیمیش - که هم هگل و مارکس و هم '''کیرکه‌گور''' و اگزیستانالیست‌های جدید با آن آغاز کردند - به‌معنای «رها شدن از خویش» و فقدان ذهنیت بود؛ [یعنی] یک بیرون ریختن شخصیت بود، تجسم بیرونی و بیرون ریختن چیزی بود که بایست در درون بماند، با این نتیجه که آن‌چه به‌‌این طریق بیرون ریخته می‌شود سرشتی کاملًا متفاوت از «خود» به‌‌خود می‌گیرد، با آن بیگانه و دشمن می‌شود، و آن را به‌‌زوال و نابودی تهدید می‌کند. «خود» در این میان خود را در عینیت دادن‌هایش (objectification) گم می‌کند، و در آن‌ها با یک صورت بیگانه‌شدهٔ خود روبه‌رو می‌شود.
-امّا، مهم‌تر از همه، بیگانگی به‌‌معنای فقدان کلیت است. یا چنان که مارکس گفته است از دست دادن «سرشت کلّی» (یعنی، طبیعت جهانی) انسان است. انسان‌هائی که جهان‌شان هنوز همگون و تقسیم‌ناشده است آن‌ها هنوز بیگانه نشده‌اند و همچنان «کلّ» مانده‌اند. امّا آن‌هائی که آن کلیّت را گم کرده و با پدیده‌های فرهنگی مستقل و خودمختاری روبه‌رو شده‌اند که از وحدت زندگی مجزا شده، - یعنی پدیده‌هائی چون دولت، اقتصاد، علوم، و هنر، که خود خود هیچ واقعیت ملموسی ندارند - تبدیل به‌‌«تجریداتی» (در معنای مارکسی این کلمه) شده‌اند این برای آن‌ها مترادف بیگانگی و فقدان کلیت است. فیلسوفان فرهنگی، هم پیروان '''کیرکه‌گور''' و هم پیروان مارکس، یا به‌‌عبارت دیگر، هم آن‌ها که عقل را اصل نمی‌دانند هم آن‌ها که می‌دانند، در بحث از بیگانگی بر فقدان تماس با واقعیت تأکید بسیار می‌کنند. به‌‌این معنا، تمام این جهت به‌‌خلاف هگل می‌رود، چه برای او بیگانگی بیش‌تر پذیرش واقعیت ملموس است تا نقطهٔ عظیمتی از آن.
+امّا، مهم‌تر از همه، بیگانگی به‌‌معنای فقدان کلیت است. یا چنان که مارکس گفته است از دست دادن «سرشت کلّی» (یعنی، طبیعت جهانی) انسان است. انسان‌هائی که جهان‌شان هنوز همگون و تقسیم‌ناشده است آن‌ها هنوز بیگانه نشده‌اند و همچنان «کلّ» مانده‌اند. امّا آن‌هائی که آن کلیّت را گم کرده و با پدیده‌های فرهنگی مستقل و خودمختاری روبه‌رو شده‌اند که از وحدت زندگی مجزا شده، - یعنی پدیده‌هائی چون دولت، اقتصاد، علوم، و هنر، که خود هیچ واقعیت ملموسی ندارند - تبدیل به‌‌«تجریداتی» (در معنای مارکسی این کلمه) شده‌اند این برای آن‌ها مترادف بیگانگی و فقدان کلیت است. فیلسوفان فرهنگی، هم پیروان '''کیرکه‌گور''' و هم پیروان مارکس، یا به‌‌عبارت دیگر، هم آن‌ها که عقل را اصل نمی‌دانند و هم آن‌ها که می‌دانند، در بحث از بیگانگی بر فقدان تماس با واقعیت تأکید بسیار می‌کنند. به‌‌این معنا، تمام این جهت به‌‌خلاف هگل می‌رود، چه برای او بیگانگی بیش‌تر پذیرش واقعیت ملموس است تا نقطهٔ عزیمتی از آن.
-مراد هگل از «عینیت دادن» یک کُنش بیگانگی با خود است، و بیگانگی را هم فرایندی می‌داند که شناسنده‌ (subject) یا ذهن در آن بدل به‌‌موضوع شناسائی(object یا عین) می‌شود. او موضوع اساسی فلسفهٔ '''زیمل''' را پیشگوئی می‌کند. چرا که در این موضوع بر آن بود که ساخت‌های روانیِ با معنا، یا چنان که خود می‌گوید، شکل‌های '''روح عینی''' (objective spirit یا، جان عینی) {{نشان|m1}}
+مراد هگل از «عینیت دادن» یک کُنش بیگانگی با خود است، و بیگانگی را هم فرایندی می‌داند که شناسنده‌ (subject) یا ذهن در آن بدل به‌‌موضوع شناسائی (object، یا عین) می‌شود. او موضوع اساسی فلسفهٔ فرهنگی '''زیمل''' را پیشگوئی می‌کند، چرا که در این موضوع برآن بود که ساخت‌های روانیِ با معنا، یا چنان که خود می‌گوید، شکل‌های '''روح عینی''' (objective spirit یا، جان عینی) {{نشان|m1}}، خود را از خالق‌شان جدا کرده، بدین‌گونه با او بیگانه می‌شوند. او این را چنین بیان می‌کند که انسان در آفریده‌هایش، یعنی در آثار هنری، فلسفه‌ها، ادیان، علوم و مانند این‌ها، گم می‌شود و در جهانی بیگانه زندگی می‌کند که معناً ناواقعی و خیالی است. یک اثر هنری، فلسفه، یا علم، به‌‌آفریننده‌اش تعلق دارد و ندارد. هر اثری از این نوع عنصر بیگانگی در خود دارد، که بی‌آن '''جان''' (mind)، در حالتی انفعالی، در صورتی از «تنها برای خود بودن» ادامه می‌یابد. درست به‌‌همان شکل که خدا جهان را با کنش «با خود بیگانه شدن» آفرید، چنین است جان انسان که در آفریده‌هایش با عنصر بیگانه رو‌به‌روست. هگل در این راه ارزش مثبتی از بیگانگی دارد، که نه فقط به‌‌هر چیزی که برای انسان عینی است می‌انجامد، بل‌که نمایندهٔ مرحلهٔ ضروری و گریزناپذیر جان است در سفر به‌‌خود [=بازگشت به‌‌خود]. تنها از طریق بیگانگی است که جان به‌‌خود آگاهی می‌یابد. زیرا جان بنا بر قوانین دیالکتیک، در عینیت دادن [چیزی] دیگر می‌شود فقط برای آن که خود را بار دیگر مستقر کند و از نو تحقق ببخشد. جانِ با واقعیت بیگانه شده بالاتر می‌رود و با آن مخالفت می‌کند و برای خود جهانی دیگر (یا، ثانوی) می‌سازد. اما این جهان عالی‌تر خودآگاهی، تنها در تضاد با جهان بیگانه شده می‌تواند به‌‌هستی آید{{نشان|m2}}. بنابراین، بیگانگی شرط لازم، و به‌‌زبان دیگر، بهای «خودشناسی» (self realization) نهائی جان است. «زیرا «خود» فقط پس از دیگر شدن واقعی است.»{{نشان|m3}}
-، خود را از خالق‌شان جدا کرده، بدین‌گونه با او بیگانه می‌شوند. او این را چنین بیان می‌کند که انسان در آفریده‌هایش، یعنی در آثار هنری، فلسفه‌ها، ادیان، علوم و مانند این‌ها، گم می‌شود و در جهانی بیگانه زندگی می‌کند که معناً ناواقعی و خیالی است. یک اثر هنری، فلسفه، یا علم، به‌‌آفریننده‌اش تعلق دارد و ندارد. هر اثری از این نوع عنصر بیگانگی در خود دارد، که بی‌آن جان (mind)، در حالتی انفعالی، در صورتی از «تنها برای خود بودن» ادامه می‌یابد. درست به‌‌همان شکل که خدا جهان را با کنش «با خود بیگانه شدن» آفرید، چنین است جان انسان که در آفریده‌هایش با عنصر بیگانه رو‌به‌روست. هگل در این راه ارزش مثبتی از بیگانگی دارد، که نه فقط به‌‌هر چیزی که برای انسان عینی است می‌انجامد، بل‌که نمایندهٔ مرحلهٔ ضروری و گریزناپذیر جان است در سفر به‌‌خود[=بازگشت به‌‌خود]. تنها از طریق بیگانگی است که جان به‌‌خود آگاهی می‌یابد. زیرا جان بنا بر قوانین دیالکتیک، در عینیت دادن [چیزی] دیگر می‌شود فقط برای آنکه خود را بار دیگر مستقر کند و از نو تحقق ببخشد. جانِ با واقعیت بیگانه شده بالاتر می‌رود و با آن مخالفت می‌کند و برای خود جهانی دیگر (یا، ثانوی) می‌سازد. اما این جهان عالی‌تر خودآگاهی، تنها در تضاد با جهان بیگانه شده می‌تواند به‌‌هستی آید{{نشان|m2}}
-. بنابراین، بیگانگی شرط لازم، و به‌‌زبان دیگر، بهای «خودشناسی» (self realization) نهائی جان است. «زیرا «خود» فقط پس از دیگر شدن واقعی است.»{{نشان|m3}}
+منریسم(mannerism) نه فقط از طریق معنائی که از بیگانگی به‌‌دست می‌دهد بلکه با نظریه‌اش در آن‌باره هم بسیار به‌‌ما نزدیک است، و '''کامپانلا''' (campanella) این را به‌‌واضح‌ترین شکلش به‌‌ما نشان داده است، و هم او کاملاً از نظر لغوی کاربرد هگلی این واژه را، چون یک اصل شناخت‌شناسی (epistemology: دانش‌شناسی)، پیشگوئی کرده است. او آن گاه که می‌گوید هر شناختی عبارت از تجربهٔ تأثرات بیرونی است هنوز به‌‌نظریهٔ «تقلیدی» قرون وسطائی و رنسانس وفادار است. او در عین‌حال مبتکر و انقلابی است در آنجا که می‌گوید که در فرایند شناخت، شناسنده (یا، ذهن) با خود بیگانه می‌شود، که (او) چیزها را آن‌گاه درک می‌کند که آن (چیزها) او [=جان، شناسنده] را پر کنند، که او در این فرایند سرشت حقیقی خود را از دست می‌دهد و به‌‌جای آن سرشتی بیگانه به‌‌خود می‌گیرد، کامپانلا، تا آنجا در شناخت‌شناسی پیش می‌رود که هرگونه تفاوت میان دانش و شیدائی، و شناخت و دیگر شدن را نفی می‌کند. می‌نویسد: «شناختن، یعنی با خود بیگانه شدن، و با خود بیگانه شدن یعنی شیدا شدن، بودنِ خود را از دست دادن و بودنی بیگانه به‌‌خود گرفتن.»
 ==۲. مفهوم بیگانگی از نظر مارکس ==

@@ سطر ۴: / سطر ۴: @@
 [[Image:1-098.jpg|thumb|alt= کتاب جمعه سال اول شماره اول صفحه ۹۸|کتاب جمعه سال اول شماره اول صفحه ۹۸]]
 '''آرنولد هاوزر'''
 '''ترجمه ج. بهروزی'''
 ==۱. مفهوم بیگانگی==
-هیچ مفهومی بهتر از '''بیگانگی''' مبین سرشت و خاستگاه بحران‌های فرهنگی زمانهٔ ما نیست. این مفهوم ـ‌ اگر چه همیشه با همین کلمه بیان نمی‌شده‌ ـ از پاسخ '''روسو''' به‌‌پرسش معروف آکادمی '''دیژون''' تا کتاب '''فروید''' به‌‌نام '''«تمدن و ناخشنودی‌های آن»''' با خطر تهدیدکننده یا از پیش موجودی همراه بوده است. '''هگل''' اولین کسی بود که کلمهٔ «بیگانگی» یا «بیگانگی با خود» را به‌معنای انتقاد از فرهنگ جدید به‌کار برد، و این کلمه حتی زیرنام «کالاشدن» ( reification) ـ که مارکس آن را چنین نامیده‌ ـ و «والایش غرایز»‌ ـ نامی که فروید به‌‌آن داده ـ به‌طور کلّی معنای اصلیش را حفظ کرده‌ است؛ نظر فروید درباره بازدهٔ فرایند (پروسه) بیگانگی بسیار مثبت‌تر از نظر متقدمانش بود، امّا با اینهمه سرکوبی انگیزه‌های غریزی را تاوان گزافی می‌دانست‌ که می‌بایست درقبال حمایتی که تمدن برای ما دست و پا می‌کند پرداخته شود.
+هیچ مفهومی بهتر از '''بیگانگی''' مبین سرشت و خاستگاه بحران‌های فرهنگی زمانهٔ ما نیست. این مفهوم ـ‌ اگر چه همیشه با همین کلمه بیان نمی‌شده‌ ـ از پاسخ '''روسو''' به‌‌پرسش معروف آکادمی '''دیژون''' تا کتاب '''فروید''' به‌‌نام '''«تمدن و ناخشنودی‌های آن»''' با خطر تهدیدکننده یا از پیش موجودی همراه بوده است. '''هگل''' اولین کسی بود که کلمهٔ «بیگانگی» یا «بیگانگی با خود» را به‌معنای انتقاد از فرهنگ جدید به‌کار برد، و این کلمه حتی زیرنام «کالاشدن» (reification) ـ که مارکس آن را چنین نامیده‌ ـ و «والایش غرایز»‌ ـ نامی که فروید به‌‌آن داده ـ به‌طور کلّی معنای اصلیش را حفظ کرده‌ است؛ نظر فروید درباره بازدهٔ فرایند (پروسه) بیگانگی بسیار مثبت‌تر از نظر متقدمانش بود، امّا با اینهمه سرکوبی انگیزه‌های غریزی را تاوان گزافی می‌دانست‌ که می‌بایست در قبال حمایتی که تمدن برای ما دست و پا می‌کند پرداخته شود.
-در آثار جدیدی که دربارهٔ فلسفهٔ تاریخ و فرهنگ نوشته‌اند آن‌قدر مفهوم «بیگانگی» را به‌کار برده و بد هم به‌کار برده‌اند که معنی آن اندکی نامفهوم شده‌ است، و دقت خاصی لازم است که کلاف سردرگم سطوح گوناگون معنی آن باز شود، و نکات اساسی در جنبه‌های گوناگون آن منظم شود. از ریشه کنده شدن فرد، سردرگمی او، و گم کردن گوهر خویش، بنیاد این تصویر بیگانگی است و خواهد بود، و این حسِ جدا ماندن از جامعه و بی‌تعهدی به‌ کار، نومیدی از مدام هماهنگ کردن آمال و معیارها و آرزوهای اوست.
+در آثار جدیدی که دربارهٔ فلسفهٔ تاریخ و فرهنگ نوشته‌اند آن قدر مفهوم «بیگانگی» را به‌کار برده و بد هم به‌کار برده‌اند که معنی آن اندکی نامفهوم شده‌ است، و دقت خاصی لازم است که کلاف سردرگم سطوح گوناگون معنی آن باز شود، و نکات اساسی در جنبه‌های گوناگون آن منظم شود. از ریشه کنده شدن فرد، سردرگمی او، و گم کردن گوهر خویش، بنیاد این تصویر بیگانگی است و خواهد بود، و این حسِ جدا ماندن از جامعه و بی‌تعهدی به‌کار، نومیدی از مدام هماهنگ کردن آمال و معیارها و آرزوهای اوست.
-شاید زمان کشف بیگانگی، چون یک پدیدهٔ فرهنگی و چون سرنوشت انسان متمدن، به‌‌روسو برسد. و شاید اولین تعریف معتبر این مفهوم را، که کمابیش هنوز هم معتبر است، مدیون '''هگل''' باشیم، امّا یقیناً «بیگانگی» با کشف آن، نامیدن یا تعریف آن آغاز نشده است، خود اگرچه واقعاً بی‌زمان نباشد. و همین که هرگاه که با جهان عینی رابطه‌ئی برقرار کردیم ناپدید نشود، چنان که هگل بر این عقیده بود. بیگانگی از زمانی وجود داشته است که انسان از زندگی در یک وضع طبیعی دست کشید و تمدن آغاز شد، یعنی از زمانی که شروع کرد که به‌‌قراردادها و سنت‌ها گردن نهد، با نهادها کنار بیاید و با واژگان عینی بیندیشد؛ خلاصه، از وقتی که از حالت طبیعت درآمد و موضوع تاریخ شد. امّا خاستگاه «بیگانگی» ـ درمعنای محدودتر این کلمه که ما در این مبحث به‌‌آن می‌پردازیم‌ ـ از عصری است که در آن وحدتِ اعضای  (organic unity) جهان معنوی اندک اندک بدل به‌‌کثرت جنبه‌ها و علائق و بندها شد. البته این هم یک فرایند (پروسه) بسیار کهن است، چون که در حدود قرن ششم پیش از میلاد آغاز شد، و فقط اندک پیوندی با ‌«بیگانگیِ» دوران فرهنگی خود ما دارد. در فرایند پردامنهٔ یکپارچهٔ تکامل که از آن زمان تا کنون صورت گرفته، چند درنگی بوده که آسایش و فراغت آورده، مثلًا در '''قرون وسطی'''، و نیز چند جهش ناگهانی انقلابی هم بوده است، که برجسته‌ترینش همان است که در قرن شانزدهم اتفاق افتاد. انسان غربی یک چنین جهش ناگهانی دیگری را در قرن نوزدهم، یعنی با بالاترین مرتبهٔ سرمایه‌داری جدید، تجربه کرده‌است. از آنجا که زمان ما به‌‌فرایندهای حاضر و آماده آگاهی یافته، این دو دوره از اهمیت خاصی برخوردار است، و نه فقط به‌‌تغییراتی که به‌‌طور عینی رخ می دهد بُعد جدیدی داده، بل‌که معنای نوی هم به‌‌آنها بخشیده است.
+شاید زمان کشف بیگانگی، چون یک پدیدهٔ فرهنگی و چون سرنوشت انسان متمدن، به‌‌'''روسو''' برسد. و شاید اولین تعریف معتبر این مفهوم را، که کمابیش هنوز هم معتبر است، مدیون '''هگل''' باشیم، امّا یقیناً «بیگانگی» با کشف آن، نامیدن یا تعریف آن آغاز نشده است، خود اگرچه واقعاً بی‌زمان نباشد. و همین که هرگاه که با جهان عینی رابطه‌ئی برقرار کردیم ناپدید نشود، چنان که هگل بر این عقیده بود. بیگانگی از زمانی وجود داشته است که انسان از زندگی در یک وضع طبیعی دست کشید و تمدن آغاز شد، یعنی از زمانی که شروع کرد که به‌‌قراردادها و سنت‌ها گردن نهد، با نهادها کنار بیاید و با واژگان عینی بیندیشد؛ خلاصه، از وقتی که از حالت طبیعت درآمد و موضوع تاریخ شد. امّا خاستگاه «بیگانگی» ـ در معنای محدودتر این کلمه که ما در این مبحث به‌‌آن می‌پردازیم‌ ـ از عصری است که در آن وحدتِ اعضای (organic unity) جهان معنوی اندک اندک بدل به‌‌کثرت جنبه‌ها و علائق و بندها شد. البته این هم یک فرایند (پروسه) بسیار کهن است، چون که در حدود قرن ششم پیش از میلاد آغاز شد، و فقط اندک پیوندی با ‌«بیگانگیِ» دوران فرهنگی خود ما دارد. در فرایند پردامنهٔ یکپارچهٔ تکامل که از آن زمان تا کنون صورت گرفته، چند درنگی بوده که آسایش و فراغت آورده، مثلًا در '''قرون وسطی'''، و نیز چند جهش ناگهانی انقلابی هم بوده است، که برجسته‌ترینش همان است که در قرن شانزدهم اتفاق افتاد. انسان غربی یک چنین جهش ناگهانی دیگری را در قرن نوزدهم، یعنی با بالاترین مرتبهٔ سرمایه‌داری جدید، تجربه کرده است. از آنجا که زمان ما به‌‌فرایندهای حاضر و آماده آگاهی یافته، این دو دوره از اهمیت خاصی برخوردار است، و نه فقط به‌‌تغییراتی که به‌‌طور عینی رخ می دهد بُعد جدیدی داده، بل‌که معنای نوی هم به‌‌آن‌ها بخشیده است.
 «بیگانگی» به‌‌شکلِ دانسته‌اش اوّل بار به‌‌صورت بحران '''رنسانس''' ظاهر شد، و نتیجه‌اش آنقدر انقلابی و همه‌گیر بود که مفهوم بیگانگی تنها مشخصهٔ مشترکِ ممکنِ صورت‌های گوناگون آن «آشوب» است که در هر حوزهٔ فرهنگی تأثیر کرد. به‌‌هر سو که نگاه کنیم همان پدیده را می‌بینیم، یعنی پدیدهٔ انسان‌هایی که ناگهان حس می‌کنند که، گوئی، از آن چیزهای آشنا که پیش از این معنا و مقصودی به‌‌زندگانی‌شان می‌داد جدا و پرت افتاده‌اند. شاید آنان قبلاً مقهور حاکمان جبار بوده‌اند، اما اکنون خود را مقهور نیروهائی می‌بینند که با آن‌ها بیگانه‌اند. از این چیزها بود که آن‌ها با کارشان بیگانه شده ‌بودند، یعنی استفاده از روش‌های ماشینی تولید، جایگزین شدن نیروهای شخصی بازار و بازی بغرنج نیروهای اقتصادی به‌‌جای رابطهٔ پدرسالاری با اربابان، (و نیز) تبدیل وضع و ادارهٔ امور، اقتصاد و جامعه، عدالت و نظام سپاهیگری به‌‌دستگا‌ه‌های خودکار بیرحمی که با عینیت غیرانسانی عمل می‌کردند. زندگی تا آنجا جوهر مادّی به‌‌خود گرفته بود (یا کیفیت کالایی به‌‌خود گرفته بود reification) که '''«غمنامه فرهنگ» گئورگ زیمل''' (Georg Simmel) واقعیتی ملموس شده‌ بود. انسان اشیا، شکل‌ها و ارزش‌ها را آفرید، و به‌‌جای آنکه مخدوم‌شان شود، خود بنده و خادم‌شان شد. و چنان که مارکس گفته‌ است، آثار دست و اندیشه‌اش هر یک به‌‌اختیار خود شدند، از او مستقل شدند، اما او به‌‌آن‌ها متکی شد، و در این بستگی، انسان معنا، ارزندگی و اعتبارشان را باز شناخت، یا کوشید که مالک آن‌ها باشد بی‌آن که هرگز بتواند آن‌ها را به‌چنگ بیاورد. «بیگانگی» به‌‌معنای قدیمیش - که هم هگل و مارکس و هم '''کیرکه‌گور''' و اگزیستانالیست‌های جدید با آن آغاز کردند - به‌معنای «رها شدن از خویش» و فقدان ذهنیت بود؛ [یعنی] یک بیرون ریختن شخصیت بود، تجسم بیرونی و بیرون ریختن چیزی بود که بایست در درون بماند، با این نتیجه که آن‌چه به‌‌این طریق بیرون ریخته می‌شود سرشتی کاملًا متفاوت از »خود« به‌‌خود می‌گیرد، با آن بیگانه و دشمن می‌شود، و آن را به‌‌زوال و نابودی تهدید می‌کند. «خود» در این میان خود را در عینیت دادن‌هایش (objectification) گم می‌کند، و در آن‌ها با یک صورت بیگانه‌شدهٔ خود روبرو می‌شود.
@@ سطر ۷۰: / سطر ۷۰: @@
 [[رده:کتاب جمعه ۱]]